Kryminalistyka a nowe technologie

Kryminalistyka - nowe technologieNowe technologie są niewątpliwie wielką szansą dla rozwoju ludzkości w ogóle, jak również poszczególnych ludzi z osobna, jednak coraz częściej można spotkać się z poglądami, że nowe technologie niosą ze sobą również szereg niebezpieczeństw.

I tak na przykład Internet jest nowoczesnym narzędziem do komunikowania się między ludźmi, który oferuje tym zakresie szereg udogodnień, przez co komunikacja tego rodzaju jest nieporównywalna do tradycyjnych listów czy stacjonarnych telefonów. Mimo to Internet jest również źródłem nowych zagrożeń - cyberprzemoc, wykradanie danych osobowych, podszywanie się czy cyberterroryzm, to zjawiska właśnie z nim związane. Istotne w tym zakresie jest tempo zmian związanych z nowymi środkami komunikacji, ponieważ dzieją się one na tyle szybko, że nawet współczesne, niezwykle rozbudowane służby bezpieczeństwa mogą mieć problemy z dostosowaniem się do podobnych okoliczności.

Z powyższego powodu tym istotniejsze jest, aby w ramach kryminalistyki podejmowano się nie tyle problematyki zwalczania przestępczości, ale również przewidywania, jaki wymiar może ona posiadać w przyszłości. Jednakże samo przewidywanie nie jest celem strategii kryminalistycznej w tym zakresie, ponieważ jeżeli nie będzie szło za tym dostosowanie środków (tak prawnych, jak i technologicznych czy naukowych), jakimi dysponują służby bezpieczeństwa przewidywanie nie odniesie właściwych efektów. Celem zaś strategii jest przede wszystkim zapobieganie działaniom przestępczym, a zatem przewidywanie jest również częścią szeroko pojętej profilaktyki kryminalistycznej.

Przewidywanie takie nie wiąże się jedna wyłącznie z działaniami teoretyków kryminalistyki czy osób zajmujących się tą dziedziną z punktu widzenia naukowego, lecz dotyczy wprost przedstawicieli aparatu bezpieczeństwa państwa. W Polsce taki stan rzeczy jest nawet ujęty w ramy prawne, ponieważ w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o Policji znajduje się zapis, iż zadaniem funkcjonariuszy jest m. in. „inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń” . Zapis ten wprost pokazuje, jak istotną rolę odgrywa przewidywanie działań przestępców oraz prowadzenie pewnych akcji prewencyjnych, które mogą zapobiec występowaniu podobnych określonych zdarzeń. Warto przy tym mieć na uwadze, że w procedurach tego rodzaju biorą udział nie tylko funkcjonariusze Policji, ale również takich organów, jak prokuratura, Straż Graniczna, Kontrola Skarbowa, Służba Celna, jak i służby specjalne, do których zalicza się m. in.: Centralne Biuro Śledcze Policji, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencję Wywiadu, Służbę Wywiadu Wojskowego i Służbę Kontrwywiadu Wojskowego. Oznacza to, że działania tego rodzaju nie dotyczą wyłącznie,,zwykłej" przestępczości, ale wiążą się także z wszelkiego rodzaju zdarzeniami kryzysowymi - w tym z aktami terroryzmu.

Należy mieć również na uwadze, że przewidywanie oraz wprowadzaniem związanych z nim nowych technologii w celu przeciwdziałaniu przestępstwom w przyszłości wiąże się z ogólnym usprawnieniem działalności organów bezpieczeństwa. Zastosowanie nowych technologii może pomagać w zwalczaniu przestępstw, które z ich użyciem mogą w przyszłości się wydarzyć, ale technologie te wykorzystuje się również do prowadzenia działań na rzeczy obecnie istniejącej przestępczości. W tym celu mogą służyć takie nowoczesne technologie, jak bezzałogowe statki powietrzne czy rozmaite narzędzia stosowane przez organy bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni czy inne metody chociażby w dziedzinie identyfikacji człowieka.

Kryminalistyka jest bez wątpienia nauką interdyscyplinarną, co oznacza, że łączy w sobie inne dziedziny naukowe. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest fakt, że aby wykonywać swoje zadania właściwie specjaliści muszą korzystać z dorobku wielu nauk empirycznych. Ten fakt istotny jest również w kontekście działań profilaktycznych, ponieważ na działania przestępców w przyszłości mogą mieć wpływ nie tylko nowe technologie, ale również wiele innych aspektów, jak chociażby określone problemy społeczne lub ekonomiczne. W tym zakresie istotna wydaje się również rola psychologii, która wprost może odpowiadać na pytania, jakie bodźce mogą powodować u ludzi zachowania przestępcze oraz jak w przyszłości technologia może wpływać na umysł człowieka. Istnienie tak wielu czynników mogących zmienić obraz przestępczości w przyszłości sprawia, że służby bezpieczeństwa muszą korzystać również z dorobku wielu różnych dziedzin naukowych.

Z powyższych względów możliwe jest powstanie pewnych rozwiązań w ramach połączenia kilku dyscyplin badawczych, jak chociażby jest w przypadku skanowania mózgu - proces ten łączy bowiem nowe technologie z medycyną i biologią, a także w pewnym sensie z psychologią. Rozwiązania tego rodzaju są specyficznym podejściem do problematyki profilaktyki kryminalistycznej, ponieważ faktycznie nie prowadzą do odpowiedzi na pytanie, jakie zagrożenia czekają w przyszłości w kontekście przestępczości. Jednakże skanowanie mózgu potencjalnie może również wykazać czy dana osoba ma pewne predyspozycje do przestępczości i ewentualnie na jakim szacują się one poziomie. Bez względu na to czy metoda faktycznie jest skuteczna należy zaznaczyć, że przewidywanie prawdopodobieństwa wystąpienia zachowań mogących prowadzić do przestępczości również jest celem profilaktyki kryminalistycznej. Podobne metody mogą nie tylko wiązać się z poszczególnymi jednostkami, ale mogą się również odnosić do całych grup społecznych. Jeżeli przewidywanie doprowadzi do wniosku, że dana grupa społeczna może w przyszłości wykazywać skłonności do przestępczości można podjąć pewne działania zapobiegawcze. W tym zakresie można mówić również o resocjalizacji - jej skuteczność może prowadzić do przyszłego zredukowania zachowań przestępczych u osób, które już wcześniej podobne działania podejmowały.

Strategia kryminalistyczna związana z przewidywaniem i profilaktyką nie dotyczy jedynie kwestii naukowych czy działań obserwacyjno-wywiadowczych, ale również sprowadza się do kwestii tworzenia właściwego prawa. To z kolei dotyczy nie tylko poszczególnych organów administracji państwowej, ale sięga nawet do najwyższych władz, w których to gestii leży tworzenie właściwego prawa. Określone przepisy prawne mogą służyć do redukowania potencjalnego zagrożenia związanego z działalnością przestępczą na terenie całego kraju lub na określonym obszarze. Dobrym przykładem może być Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych, która weszła w życie jako odpowiedź na zagrożenie terrorystyczne. Wprawdzie obecnie w Polsce nie dochodzi do aktów terroru, jak w Europie zachodniej, jednak ustawa ta jest wynikiem przewidywania możliwości zajścia podobnych okoliczności na terenie Rzeczpospolitej Polskiej. Przewidując taki stan rzeczy polskie władze wprowadziły szereg rozwiązań, które mogą zminimalizować zagrożenie związane z możliwością wystąpienia ataków terrorystycznych.

Podsumowując strategia kryminalistyczna może mieć niekiedy niezwykle duże znaczenie, co wiąże się nie tyle z problematyką polityki wewnętrznej, ale przede wszystkim z kontekstem geopolitycznym. Przewidywanie i reagowanie na zagrożenia, które mogą pojawić się w przyszłości może doprowadzić do zażegnania lub przynajmniej zmniejszenie znaczenia czy opóźnienia pewnych zdarzeń kryzysowych. Europejski terroryzm jest tego znakomitym przykładem - możliwe, że gdyby w organach bezpieczeństwa niektórych krajów zachodnich wcześniej zaobserwowano problem związany z terroryzmem i wprowadzono odpowiednie metody jego zażegnania mogłoby to oszczędzić wiele ludzkich istnień. Obecnie organizacje terrorystyczne wykorzystują wiele metod związanych z nowymi technologiami, jak chociażby komunikowanie się poprzez gry komputerowe czy aplikacje, które nie są poddawane ciągłej kontroli. Propaganda również prowadzona jest właśnie na tej płaszczyźnie, podobnie jak werbunek nowych członków. Brak odpowiedniej reakcji organów administracji państwowej w czasie przed pojawieniem się przejawów takich działań sprawia, że trudniej im sobie z nimi poradzić.